Blog Gamety

PCOS – przyczyny, objawy i sposoby leczenia

Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest jednym z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych dotykających nawet co dziesiątą kobietę w wieku reprodukcyjnym. Jednym ze skutków PCOS są zaburzenia owulacji, nieregularne cykle miesiączkowe i niepłodność. Spośród grupy niepłodnych kobiet, które nie mają owulacji lub owulują rzadko (tzw. czynnik jajnikowy niepłodności) nawet 80% ma cechy tej jednostki chorobowej.

Wydaje się, że na częstość występowania PCOS w nieznacznym stopniu może mieć wpływ styl życia oraz status socjoekonomiczny. Świadczy o tym porównanie danych z krajów takich jak USA, Meksyk czy Hiszpania. Przyczyny zespołu policystycznych jajników nie zostały jeszcze do końca rozpoznane. Postuluje się, że mogą one w znacznej ilości przypadków mieć podłoże genetyczne.

Zespół PCOS rozpoznaje się, jeżeli występują co najmniej dwie z trzech wymienionych poniżej cech:

  • zaburzenia rytmu cyklu miesiączkowego: brak miesiączek lub rzadkie miesiączkowanie (cykle występują rzadziej niż co 35 dni),
  • objawy kliniczne: objawy nadmiaru hormonów męskich, czy to w badaniach laboratoryjnych, czy w ocenie klinicznej pacjentki (na przykład problemy z nadmiernym owłosieniem, trądzikiem, łysieniem typu męskiego),
  • obraz PCOS ujawniony przez badania dopochwowe ultrasonograficzne – obecność w każdym jajniku dużej liczby pęcherzyków antralnych i/lub wzrost objętości jajnika

Grafika okładkowa - pcos

Ważną cechą diagnostyki tego schorzenia jest wykluczenie innych przyczyn, które mogą prowadzić do podobnie przebiegających chorób. Nie każda pacjentka, która ma problem z nadmiernym owłosieniem i zaburzeniami owulacji musi mieć PCOS.

Leczenie zespołu PCOS jest uzależnione od wieku, od czasu oczekiwania na ciążę, występowania otyłości czy innych czynników związanych z niepłodnością, np. nieprawidłowych parametrów nasienia u partnera.

 

Modyfikacja trybu życia

Otyłość zaburza proces jajeczkowania, zwiększa ryzyko poronienia oraz późniejszych komplikacji w ciąży. Ponadto udowodniono że nieprawidłowa masa ciała zwiększa ryzyko niepowodzenia leczenia. U pacjentek z nieprawidłowym BMI zaleca się modyfikację trybu życia. Postępowaniem z wyboru jest redukcja masy ciała. Ograniczenie cukrów prostych i produktów o wysokim indeksie glikemicznym oraz regularny wysiłek fizyczny są zalecane jako postępowanie pierwszoplanowe. Wykazano że już 5% redukcja masy ciała poprawia skuteczność leczenia. Dalsza spadek masy może przywrócić jajeczkowanie i prawidłowy rytm krwawień.

 

Stymulacja owulacji

Stymulacja owulacji jest leczeniem z wyboru u pacjentek z prawidłową funkcją jajowodów i przy prawidłowych parametrach nasienia u partnera. Najczęściej stosowanym lekiem jest cytrynian klomifenu (Clostilbegyt). Leczenie ograniczone jest z reguły do 6 cykli stymulacji. Owulacje uzyskuje się u ponad 80% pacjentek. Odsetek ciąż wynosi 16%. Po sześciu cyklach terapii ciąże uda się uzyskać u połowy par. Indukcji owulacji towarzyszy ultrasonograficzny monitoring wzrostu pęcherzyka w jajniku.

Nieprawidłowością związaną z PCOS może być zaburzone wydzielanie insuliny i oporność tkanek na nią. U pacjentek otyłych, z insulinoopronością, opornych na cytrynian klomifenu lekarze stosują preparat zwany Metforminą. Lek ten powoduje zwiększenie odpowiedzi organizmu na insulinę i spadek stężenia glikozy we krwi.

 

Zapłodnienie pozaustrojowe

Zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro fertilization – IVF) polega na zapłodnieniu komórki (komórek) jajowej w warunkach laboratoryjnych, a następnie przeniesieniu zarodka do jamy macicy. Zapłodnienie pozaustrojowe to najskuteczniejsza metoda leczenia niepłodności z towarzyszącym PCOS w przeliczeniu na jeden cykl terapeutyczny. Metodę tą stosuje się z wyboru gdy po 6 cyklach stymulacji owulacji nie otrzymano ciąży, nie otrzymano owulacji po leczeniu farmakologicznym lub gdy PCOS towarzyszą inne czynniki zmniejszające szanse na ciąże (np. niedrożne jajowody, nieprawidłowe parametry nasienia, endometrioza).

W przypadku pacjentek z PCOS stosuje się tzw. protokół krótki z antagonistą (patrz przebieg zabiegu in vitro).

 

Laparoskopowa skaryfikacja jajników (elektrokauteryzacja jajników)

Laparoskopia to technika polegająca na oglądaniu i operowaniu narządów za pomocą endoskopu zaopatrzonego w system transmisji obrazu i manipulatorów wprowadzonych do jamy brzusznej. Podczas laparoskopii za pomocą specjalnej igły (elektrody) wypala się klika otworów na powierzchni jajnika. Zabieg dodatkowo pozwala ocenić stan narządów rodnych kobiety. Skuteczność zabiegu w przywracaniu jajeczkowania wynosi do 50%. Owulacja pojawia się do 12 tygodni po zabiegu. Skuteczność zabiegu jest większa u pacjentek z, tzw. ciężkim PCOS, prawidłowym BMI i odwróconym stężeniem LH do FSH. Rzadkim powikłaniem operacji jest całkowite uszkodzenie jajników, które objawia się przedwczesnym ich wygaśnięciem (przedwczesna menopauza).

Obecnie zabieg proponuje się pacjentkom „opornym” na stymulacje owulacji, u których nie stwierdzono dodatkowych czynników ograniczających płodność i nie akceptujących leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego (IVF).

Zabiegu nie stosuje się u pacjentek z PCOS nie planujących ciąży.

Strona korzysta z plików Cookies w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką Cookies.