Strefa wiedzy

Bezpłodność czy niepłodność, jak rozróżnić te pojęcia?

Często pojęcia bezpłodność i niepłodność używane są naprzemiennie. Jednak są pomiędzy nimi różnice.

Bezpłodność

Według WHO to trwała niezdolność do posiadania potomstwa. Może występować po stronie męskiej i żeńskiej. W przypadku kobiety może wynikać np. z braku macicy lub wygaśnięcia czynności jajników. W przypadku mężczyzny może być wynikiem niezdolności do wytwarzania plemników wynikającej np. z utraty jąder.

Niepłodność

O niepłodności mówimy wtedy, gdy para współżyjąc regularnie, bezskutecznie stara się o ciążę przez okres 12 miesięcy. Stosując odpowiednie metody leczenia, niepłodność w większości przypadków można wyleczyć, jest więc stanem odwracalnym.

Co to jest endometrioza i jakie są jej objawy?

Endometrioza – występowanie:

Endometriozą nazywamy występowanie endometrium poza jamą macicy. Tak nieprawidłowo umiejscowiona błona śluzowa macicy podlega podobnym przemianom jak endometrium w jamie macicy. Endometrioza najczęściej występuje u kobiet w wieku rozrodczym (8-15%) z czego w grupie kobiet niepłodnych sięga nawet do 50%. Współistnieje najczęściej z innymi patologiami narządów płciowych, w tym z wadami macicy i pochwy, mięśniakami macicy, polipami endometrialnymi, nieendometrialnymi torbielami jajników i rozrostami endometrium.

Endometrioza – objawy:

Szczególnie charakterystyczne objawy towarzyszące endometriozie to: bóle w miednicy mniejszej, bolesne współżycie i bolesne miesiączkowanie. Metodą pozwalającą na rozpoznanie endometriozy jest laparoskopia diagnostyczna.

Endometrioza, a niepłodność:

Endometrioza zaburza płodność poprzez zaburzenia w funkcjonowaniu jajowodów często powodujące ich niedrożność, zaburzenia funkcji jajnika oraz zaburzenia w interakcji plemnik-komórka jajowa. Ponadto może powodować nieprawidłowości na tle immunologicznym uniemożliwiające zagnieżdżenie się zarodka w jamie macicy.

Co to jest andrologia?

Andrologia to cześć medycyny zajmująca się zdrowiem mężczyzn, a w szczególności problemami związanymi z układem moczowym i rozrodczym (niepłodność, zaburzenia funkcji seksualnych, zapalenia, nowotwory). Andrologią zajmują się ginekolodzy, urolodzy, interniści i endokrynolodzy.

Andrologia – przyczyny niepłodności:

Tzw. „czynnik męski” jest przyczyną niepłodności partnerskiej nawet w jej połowie przypadków. Jedną z ról androloga jest ocena płodności mężczyzny przed przystąpieniem do procedur rozrodu wspomaganego (Metody rozrodu wspomaganego, inseminacja domaciczna, zapłodnienie in vitro).

Andrologia – jak wygląda badanie?

Badanie andrologiczne rozpoczyna się odpowiednio zebranym wywiadem – rozmową przeprowadzoną między lekarzem a pacjentem. Następnie androlog po obserwacji przystępuje do badania jąder. Czasami konieczne jest zbadanie pacjenta przez odbyt w celu wykluczenia niektórych patologii np. związanych z gruczołem krokowym. Pacjent może być również poproszony przez androloga o przeprowadzenie badania nasienia, dlatego przed wizytą w takich wypadkach należy zachować 3-dniową abstynencję seksualną.

Co to jest niepłodność i kiedy ją rozpoznajemy?

Z klinicznego punktu widzenia, niepłodność oznacza niemożność poczęcia dziecka przez parę, po pewnym okresie regularnych stosunków płciowych, bez żadnej antykoncepcji przez 12 miesięcy.

Jakie są przyczyny niepłodności kobiet?

Pośród wielu przyczyn mogących mieć wpływ na płodność kobiety warto wymienić kilka najczęstszych takich jak:

  • niedrożność jajowodów,
  • zrosty pooperacyjne,
  • endometriozę,
  • nieprawidłowości w budowie narządu rodnego.

Bardzo ważną rolę odgrywa także wiek, gdyż płodność kobiety stopniowo się zmniejsza, by w wieku około 45 lat zaniknąć zupełnie. Związane jest to głównie ze spadkiem liczby i jakości komórek jajowych, oraz wzrostem poronień w bardzo wczesnym stadium rozwoju embrionu.
Nie bez znaczenia pozostaje także psychologiczny aspekt niepłodności. W wielu doniesieniach powtarza się hipoteza sugerująca odmienną i szczególną strukturę osobowości kobiet niepłodnych. Jeśli długotrwałe leczenie tradycyjnymi metodami nie kończy się sukcesem tzn. urodzeniem dziecka, to u niepłodnych kobiet pojawia się frustracja o charakterze społecznym, psychicznym i egzystencjonalnym.

Jakie są przyczyny niepłodności mężczyzn?

U niepłodnych mężczyzn stwierdzano w wywiadach:

  • operacje przepukliny pachwinowej,
  • przebyte zapalenia najądrza lub gruczołu krokowego,
  • żylaki powrózka nasiennego,
  • urazy jąder.

W ocenie płodności męskiej koniecznym i niezbędnym badaniem jest ocena nasienia. Ostatnie badania WHO wykazały udział mężczyzn w niepłodności u 51% par. Najczęściej stwierdzane są anomalie nasienia takie jak: zbyt mała liczba plemników, nieprawidłowa ich ruchliwość czy morfologia. Mężczyźni manifestują trudności z uzyskaniem potomstwa w inny sposób niż kobiety. Objawiają się one przede wszystkim wzmożoną aktywnością socjalną i zawodową.

Jak przebiega leczenie niepłodności?

Leczenie niepłodności to proces wielce złożony. To szereg metod mających na celu przywrócenie płodności obojga partnerów.

Niepłodność – czynniki:

Na jego efekt mają wpływ przeróżne czynniki, uwarunkowania, przebyte choroby, ale także indywidualny profil każdej pary. Dlatego też, w naszym centrum wykorzystujemy pełen aktualnie dostępny na świecie wachlarz najnowocześniejszych metod oraz schematów leczenia niepłodności. Odpowiednie techniki rozrodu wspomaganego zawsze dostosowujemy do warunków, możliwości i charakterystyki każdej pary.

Niepłodność – leczenie

Wszelkie podejmowane działania poprzedzamy gruntownym wywiadem medycznym, niezbędną diagnostyką oraz badaniami. Dopiero wtedy wspólnie z Państwem ustalamy najlepszy sposób leczenia.

Po początkowej diagnostyce niepłodności (bezpłodności) staramy się:

  • poprawić ogólny stan ginekologiczny kobiety,
  • uzyskać cykle owulacyjne,
  • zastosować odpowiednią metodę rozrodu wspomaganego.

Jakie są dostępne metody leczenia niepłodności?

Do podstawowych metod leczenia niepłodności stosowanych w naszym ośrodku zaliczyć można:

    • stymulację owulacji,
    • inseminację,
    • zapłodnienie pozaustrojowe IVF,
    • mikromanipulację ICSI,
    • mikromanipulacja z użyciem plemników uzyskanych podczas biopsji najądrza lub jądra ICSI-PESA, ICSI-TESA.

Na czym polega diagnostyka i stymulacja owulacji?

Diagnostyka owulacji polega na określaniu w odpowiednich dniach cyklu stężeń hormonów w surowicy krwi pacjentki. Bardzo ważnym badaniem jest monitorowanie owulacji przy pomocy ultrasonografii. W przypadku, gdy diagnostyka wskaże na istnienie zaburzeń owulacji, konieczne jest zastosowanie leków stymulujących: antyestrogenów lub gonadotropin.
Owulację stymuluje się w przypadku, gdy występują nieprawidłowości w cyklu hormonalnym prowadzące do:

    • braku owulacji,
    • niewydolności II fazy cyklu,
    • przygotowania do inseminacji lub IVF.

Na czym polegają metody rozrodu wspomaganego?

Metody te stosuje się, gdy nie może dojść do naturalnego spotkania komórki jajowej i plemnika w jajowodzie. Do tych czynności zaliczamy:

  • inseminację domaciczną,
  • zapłodnienie pozaustrojowe.

Co to jest zapłodnienie pozaustrojowe metodą mikromanipulacji (IVF-ICSI)?

Metoda ta to również rodzaj zapłodnienia pozaustrojowego, w którym technika samego zapłodnienia jest inna i bardziej skomplikowana. Polega ona na wprowadzeniu pojedynczego plemnika do wnętrza komórki jajowej. Procedura ta odbywa się pod kontrolą mikroskopu, z wykorzystaniem specjalnych mikropipetek i mikromanipulatora.
ICSI stosuje się gdy:

  • liczba plemników o ruchu prawidłowym jest mniejsza niż 1 milion w 1 ml nasienia,
  • kolejne próby zapłodnienia pozaustrojowego nie przyniosły efektu,
  • występuje brak plemników w nasieniu (azoospermia). Wówczas stosuje się tzw. ICSI-PESA lub ICSI-TESE- mikromanipulację po uzyskaniu plemników drogą biopsji najądrza lub jądra.

Jakie są główne etapy zapłodnienia in vitro?

Etap I in vitro – Stymulacja hormonalna (stymulacja owulacji).

Głównym celem stymulacji owulacji jest uzyskanie większej niż w cyklu naturalnym liczby dojrzałych komórek jajowych. Zwiększa to szansę na uzyskanie zarodków, umożliwia mrożenie zarodków i tym samym zwiększa całkowite prawdopodobieństwo uzyskania ciąży. Podczas prawidłowej stymulacji owulacji dochodzi do zsynchronizowanego dojrzewania kilku pęcherzyków w jajniku bez możliwości wystąpienia endogennego piku LH. Obecnie stosowane są następujące protokoły stymulacyjne (kolejność w zależności od częstości stosowania):

  • protokół długi z agonistą gonadoliberyny (GnRH-a),
  • protokół z antagonistą GnRH,
  • protokół krótki z GnRH-a.

Inne schematy stymulacji owulacji, np. z cytrynianem klomifenu, modyfikowany cykl naturalny lub cykl bez stymulacji, są stosowane wyjątkowo rzadko.
Nie ma obecnie jednoznacznych danych potwierdzających wyższą skuteczność jednego typu protokołu stymulacyjnego u wszystkich kobiet kwalifikowanych do leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego. Wybór protokołu
stymulacyjnego jest sprawą indywidualną.

Etap II in vitro – Pobranie komórek jajowych (punkcja jajników).

Jest to stosunkowo krótki zabieg wykonywany w znieczuleniu ogólnym dożylnym lub miejscowym. Pobranie komórek jajowych odbywa się ok. 34–36 godz. po iniekcji hCG. Igłą przez sklepienie pochwy, pod kontrolą USG nakłuwa się jajnik i pobiera zawartość każdego pęcherzyka – płyn oraz komórkę jajową. W tym samym czasie partner powinien oddać nasienie, będąc po minimum 3 dniowym okresie abstynencji seksualnej. Następnie jest ono odpowiednio przygotowywane w laboratorium. Kobieta powinna być na czczo (bez jedzenia i picia przez minimum 6 godzin). Po kilku godzinach pacjentka może udać się do domu. Nie powinna jednak prowadzić pojazdów mechanicznych przez 24 godziny.

Etap III in vitro – laboratoryjny.

Jest to szereg czynności laboratoryjnych. Jeżeli nasienie spełnia odpowiednie parametry to przygotowane plemniki umieszcza się razem z komórkami jajowymi (od 50 do 100 tysięcy plemników). W przypadku nieprawidłowości nasienia proponujemy parom technikę mikroiniekcji – ICSI. Do zapłodnienia dochodzi w inkubatorze utrzymującym specjalne warunki fizyczne (stała temperatura 37 st. C, 5 % CO2 i odpowiednią wilgotność).

Etap IV in vitro – Przeniesienie zarodków do macicy (embriotransfer).

Przeniesienie zarodka (zarodków) do macicy (embryotransfer – ET) jest jednym z ostatnich etapów leczenia metodą IVF. Wpływ na powodzenie ET mają następujące czynniki:

  1. Wybór zarodka (zarodków) o zachowanym potencjale rozwojowym (który nie zatrzymał się w rozwoju w wyniku nieprawidłowości genetycznych lub rozwojowych). Zarodki mogą być przeniesione do macicy w różnym stadium rozwoju.

W drugiej dobie po pobraniu komórek jajowych zarodki 4-blastomerowe, w 3. dobie zarodki 8-blastomerowe, natomiast w 5.–6. dobie zarodki w stadium blastocysty. Embriotransfer w stadium blastocysty przynosi korzyści w grupie pacjentek z dobrym rokowaniem. W przypadku małej liczby zarodków przedłużona obserwacja zarodków do stadium blastocysty nie poprawia wyników leczenia.

Dlaczego podaje się kilka zarodków?

Zwykle po wprowadzeniu zarodków do macicy tylko część z nich ulega zagnieżdżeniu. Aby uniknąć ryzyka ciąży mnogiej u kobiet przed 35 rokiem życia, podaje się jeden zarodek. U kobiet po 35 roku życia dopuszczalne jest przeniesienie do macicy 2 zarodków. Pozostałe zarodki mogą być przechowywane bezpiecznie przez wiele lat.

Jakie jest ryzyko związane z zapłodnieniem pozaustrojowym?

Ryzyko związane z zapłodnieniem pozaustrojowym:

  • hiperstymulacja jajnikowa – przeciętnie u 5% pacjentek (czasami wymagana jest krótka 2-3-dniowa hospitalizacja),
  • krwawienia i problemy zakaźne związane z punkcją,
  • ciąża pozamaciczna, poronienie, ciąża mnoga.

Co to jest inseminacja nasieniem partnera?

Jest to niebolesna technika polegająca na podaniu do jamy macicy za pomocą specjalnego cewnika odpowiednio przygotowanego nasienia partnera. W laboratorium wykonuje się procedurę mającą na celu:

  • selekcję plemników o prawidłowej budowie i ruchu,
  • usunięcie bakterii, nieruchomych plemników,
  • oddzielenie plemników od płynu nasiennego.

Inseminację domaciczną wykonuje się zwykle w cyklu stymulowanym. Po krótkim odpoczynku pacjentka udaje się do domu.
Głównymi wskazaniami do inseminacji domacicznej są:

  • czynnik szyjkowy w niepłodnośi,
  • obniżone parametry nasienia,
  • czasami niepłodności idiopatyczna (niewiadomego pochodzenia).

Bank nasienia - kiedy z niego skorzystać?

Czasami u naszych pacjentów nie można znaleźć żadnych plemników w ejakulacie oraz w materiale pobranym podczas punkcji jądra i najądrza (metoda TESE, MESA). Oznacza to niemożliwość zajścia w ciążę podczas naturalnego współżycia jak i w wyniku innych technik rozrodu wspomaganego. W takich przypadkach pacjenci mogą skorzystać z banku nasienia. W wielu badaniach na przestrzeni lat udowodniono, że nasienie może być przechowywane w niskich temperaturach przez długi okres czasu.

Dobór dawcy z banku nasienia

Dawcę dobieramy na podstawie cech genetycznych i fenotypowych najbardziej odpowiadających przyszłym rodzicom (grupa krwi, kolor oczu, włosów, wzrost, budowa ciała). Dawcy są to młodzi, zdrowi mężczyźni, dokładnie przebadani pod względem psychicznym, genetycznym. Nasienie dawcy zostaje użyte do inseminacji po okresie karencji, wykonaniu badań wirusologicznych i mikrobiologicznych. Dane dawcy jak i biorców nasienia pozostają tajemnicą tak jak i sam fakt korzystania z banku nasienia przez daną parę.

Bank nasienia – najczęstsze wskazania:

  • ciężka oligoastenozoospermia,
  • niepowodzenia zapłodnienia pozaustrojowego z wprowadzeniem plemnika do cytoplazmy komórki jajowej (IVF-ICSI),
  • dziedziczna choroba genetyczna partnera.

Bank nasienia – wykorzystanie nasienia dawcy

Nasienie z banku może być wykorzystane do procedur rozrodu wspomaganego (inseminacja, in vitro). Inseminacja nasieniem dawcy cechuje się skutecznością rzędu 14–20%, czyli w sposób zbliżony do wskaźników naturalnych ciąż u par nie dotkniętych problemem niepłodności.

W przypadku użycia mrożonych plemników do in vitro wskaźniki ciąż są takie same jak przy użyciu nasienia niemrożonego. Kriokonserwacja nasienia nie ma wpływu na przebieg ciąż oraz zdrowie uzyskanego potomstwa.

wykrzyknik_03Bank nasienia jest również szansą dla mężczyzn, którzy chcieliby posiadać potomstwo po zastosowaniu leczenia przeciwnowotworowego (radioterapii, chemioterapii). Przed rozpoczęciem terapii mężczyzna może zdeponować nasienie do banku, gdzie w odpowiednich warunkach może ono być przechowywane, aż do zakończenia leczenia i chwili kiedy zdecyduje się na uzyskanie własnego potomstwa.

Na czym polega diagnostyka niepłodności?

Diagnostyka jest procesem bardzo złożonym i jest uzależniona od zebranego wywiadu lekarskiego. Zwykle odbywa się w ciągu dwóch cykli miesięcznych i polega na przeprowadzeniu niezbędnych badań w celu ustalenia przyczyn niepłodności.
Należy zwrócić uwagę, że proces diagnostyczny może u każdej pary przebiegać inaczej, gdyż lekarz na podstawie wyników podstawowych badań kieruje odpowiednio dalszą diagnostykę.
Jest to wiele badań dotyczących zarówno kobiety jak i mężczyzny. W naszym ośrodku w ramach badań podstawowych wykonujemy:

  • ocenę ultrasonograficzną wzrostu pęcherzyka Graafa,
  • badania określające rezerwę jajnikową w tym pomiar poziomu hormonu AMH, określający stan płodności pacjentki,
  • badanie nasienia,
  • test po stosunku tzw. PCTest,
  • histeroskopię diagnostyczną,
  • kompleksową diagnostykę immunologiczną.

Na czym polega zabieg histeroskopii?

Jest to zabieg, podczas którego za pomocą endoskopu połączonego z monitorem ocenia się kanał szyjki i jamę macicy. Badanie przeprowadza się ambulatoryjnie (pacjentka po zabiegu może tego samego dnia wrócić do domu).
Wśród wskazań do tego zabiegu należy wymienić:

  • trudności z zajściem w ciążę lub jej donoszeniem,
  • nieprawidłowy kształt i wielkość macicy,
  • nieprawidłową budowę, kształt i czynność ujść macicznych jajowodów,
  • zrosty, przegrody, polipy, mięśniaki podśluzówkowe, ciała obce,
  • zmiany rozrostowe błony śluzowej jamy macicy,
  • zaburzenia w cyklu miesiączkowym, krwawienia o nieustalonej przyczynie.

Na czym polega badanie drożności jajowodów?

Po wstrzyknięciu kontrastu za pomocą specjalnego przyrządu umieszczonego w szyjce macicy, wykonuje się serię zdjęć radiologicznych i obserwuje się wygląd, stan oraz drożność jajowodów. Istnieje także możliwość oceny drożności jajowodów
w czasie zabiegu laparoskopii diagnostycznej. Mniej inwazyjnym zabiegiem jest ocena drożności jajowodów przy zastosowaniu USG.

Na czym polega biopsja jąder?

Czasami w przypadkach braku plemników w nasieniu i normalnego poziomu FSH we krwi wykonywana jest biopsja jąder, która polega na pobraniu wycinka tkanki podczas znieczulenia ogólnego i dalej badania histopatologicznego dla wykazania obecności lub braku komórek plemnikotwórczych w jądrach.

Jakie czynniki mogą mieć wpływ na płodność pary?

Wiek kobiety – odgrywa bardzo ważną rolę, gdyż płodność kobiety zmniejsza się wraz z wiekiem, szczególnie szybko po 35 roku życia, by w wieku około 45 lat zaniknąć właściwie zupełnie. Związane jest to ze spadkiem liczby i jakości komórek jajowych, zmniejszeniem się wskaźnika implantacji zarodka i wzrostem częstości poronień w bardzo wczesnym stadium rozwoju embrionu.

Masa ciała – nadwaga lub za niska masa ciała może przyczynić się do zaburzeń płodności. Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej lub jej niedobór może wpłynąć na zachwianie gospodarki hormonalnej i zaburzenie wytwarzania hormonów płciowych. Kobiety z zaburzeniami apetytu (anoreksja, bulimia) czy też kobiety na skrajnie niskokalorycznej diecie lub dietach ubogich w składniki odżywcze (jak np. witamina B12, cynk, żelazo czy kwas foliowy) są bardziej narażone na zaburzenia płodności, zwłaszcza, jeśli równolegle występują zaburzenia miesiączkowania.

Zawód i styl życia – szczególnie u mężczyzn, znaczenie mogą mieć nałogi (tytoń i alkohol ), charakter pracy oraz narażenie na czynniki szkodliwe np. przedłużone działanie wysokiej temperatury, która może pogarszać wartość nasienia.

Czas i historia niepłodności – dostarcza użytecznych informacji – czy ma się do czynienia z niepłodnością pierwotną, czy też wtórną oraz o badaniach i leczeniu, jakie dotąd stosowano. Wiedza ta określa także szybkość, z jaką należy rozpocząć badania
i leczenie.

Przebyte choroby u kobiety – zabiegi chirurgiczne mogą być istotnym czynnikiem wpływającym na płodność kobiety. Przebyte zapalenie wyrostka robaczkowego, zwłaszcza powikłane zapaleniem otrzewnej, oraz wszystkie operacje w obrębie miednicy mniejszej mogą przyczyniać się do powstania zrostów i zaburzeń czynności jajowodów. Także przeszłość ginekologiczna jak np: nieprawidłowy czas trwania cyklów miesięcznych, bolesne stosunki, zapalenie przydatków, elektrokoagulacja lub konizacja szyjki macicy to czynniki niesprzyjające prawidłowej płodności kobiety. Ważna jest także przeszłość położnicza (ważna w przypadku niepłodności wtórnej), przebyte porody oraz ich powikłania, rozwój dzieci, ciąże pozamaciczne i poronienia. Także schorzenia o podłożu endokrynnym (schorzenia tarczycy, przysadki mózgowej, nadnerczy itp.) oraz choroby układowe mogą modyfikować płodność.

Przebyte choroby u mężczyzny – ważne są informacje o ewentualnie przebytym: wnętrostwie, ektopii jądra, śwince, operacji przepukliny pachwinowej, zakażeniach układu moczowo – płciowego.

Życie seksualne pary – częstość stosunków warunkuje prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży. Ważne jest czy samo leczenie niepłodności lub bolesność podczas stosunku płciowego u kobiety nie są przyczyną obniżenia aktywności seksualnej bądź dysharmonii w małżeństwie. Zaburzenia typu pochwicy, obniżenia potencji, braku lub przedwczesnej ejakulacji są leczone przez specjalistę seksuologa w naszym ośrodku.

Co to jest punkcja?

Punkcja to inaczej pobranie komórek jajowych. Podczas krótkiego znieczulenia ogólnego dożylnego lub miejscowego wprowadzamy przez pochwę do jajnika pod kontrolą USG specjalną cienką igłę. Następnie pobieramy po kolei zawartość każdego pęcherzyka (płyn i komórkę jajową). Pobranie komórek jajowych odbywa się ok. 34–36 godz. po iniekcji hCG.
Zabieg ten przeprowadzany jest ambulatoryjnie i trwa około 15 minut. Po kilkugodzinnym pobycie w Klinice pacjentka może wrócić do domu.

Czy dzieci urodzone metodą pozaustrojowego zapłodnienia są zdrowe?

Od roku 1978 czyli porodu Luise Brown – pierwszego dziecka urodzonego metodą in vitro na świecie urodziły się ponad cztery miliony dzieci poczętych drogą pozaustrojowego zapłodnienia. Ich rozwój fizyczny i psychiczny nie odbiega od pozostałych rówieśników.

W przypadku skrajnie obniżonych parametrów nasienia istnieje nieznaczne prawdopodobieństwo przeniesienia niepłodności przez ojca na potomka męskiego (zagrożenie takie można wykryć badaniem genetycznym mężczyzny). Tacy pacjenci maja możliwość wykonania innych badań genetycznych takich jak kariotyp i mutacja w kierunku mukowiscydozy.

W naszym ośrodku ciężarne po IVF-ICSI są objęte programem prenatalnym.

Co to jest test po stosunku - PCTest?

PCTest (Post Coitial Test) inaczej test po stosunku jest to badanie przenikania plemników przez śluz okołoowulacyjny w kanale szyjki macicy. Kanał szyjki macicy to część drogi jaką plemniki muszą przebyć, aby dostać się do jamy macicy i w końcu do jajowodów, gdzie dochodzi do zapłodnienia komórki jajowej.

W przeszłości badanie to było przeprowadzane w okresie okołoowulacyjnym. Lekarz ginekolog po założeniu wziernika do pochwy pobierał próbkę śluzu szyjkowego 6-12h po stosunku płciowym. Procedura ta jest bezbolesna i podobna do pobrania wymazu cytologicznego. Materiał taki badany był pod mikroskopem – oceniana jest liczba oraz ruch plemników.
Negatywny PCTest nie musi oznaczać, że nie macie szans na zajście w ciąże podczas regularnego współżycia, gdyż parametry nasienia, jak i śluzu szyjkowego mogą ulegać zmianom w kolejnych miesiącach. Ponadto wynik PCTestu zależy od subiektywnej oceny badającego.

Według aktualnych rekomendacji obowiązujących w Unii Europejskiej i USA PCTest nie powinien być wykonywany w diagnostyce niepłodności, ponieważ nie ma znaczenia dla wyboru metody leczenia niepłodnej pary.

Czym jest hormon AMH i jakie jest jego znaczenie?

AMH (hormon anty-Mülerowski) jest substancją produkowaną w jajnikach przez komórki ziarniste, które otaczają drobne pęcherzyki zawierające niedojrzałe komórki jajowe.

Hormon AMH i płodność

Dotychczasowe badania pokazują, że poziom AMH jest silnie skorelowany z liczbą pierwotnych pęcherzyków w jajnikach. Pęcherzyki te pozostają w stadium uśpienia i czekają na sygnał do wzrostu. Poziom AMH zmniejsza się z wiekiem kobiety, aby osiągnąć wartości niewykrywalne po okresie przekwitania. Hormon ten jest więc bardzo dobrym wskaźnikiem stanu płodności pacjentki, a pomiar AMH jest dziś jednym z najskuteczniejszych sposobów oceny tzw. rezerwy jajnikowej. Ze względu na technikę oznaczania, powtarzalność wyników, konieczność posiadania skomplikowanej aparatury pomiar AMH wykonywany jest tylko przez nieliczne ośrodki zajmujące się leczeniem niepłodności. Należy jednak pamiętać, że ocena rezerwy jajnikowej składa się z kilku badań. Przed postawieniem ostatecznej diagnozy trzeba mieć na uwadze również ocenę liczby pęcherzyków antralnych oraz inne badania hormonalne.

Dlaczego powinnaś mieć zbadany poziom hormonu AMH?

  • Dokładnie określi on stopień wydolności jajników, tzw. rezerwę jajnikową.
  • Pozwoli lekarzowi zindywidualizować leczenie.
  • W przypadku nieprawidłowych wartości, może skrócić czas do podjęcia decyzji o zastosowaniu najskuteczniejszych metod leczenia.
  • Koreluje z szansą uzyskania ciąży.
  • Pomoże wybrać odpowiednią kurację farmakologiczną w celu poprawienia płodności.

Klinika Gameta stosuje pomiar AMH rutynowo w praktyce klinicznej.

wykrzyknik_03Zdecydowanie polecamy lekturę strony poświęconej rezerwie jajnikowej.

Na czym polega USG 3D/4D i dlaczego warto je wykonać?

Najnowocześniejsza ultrasonografia trójwymiarowa 3D/4D ma potężne możliwości diagnostyczne jakich nie daje tradycyjne badanie USG. Badanie USG 3D/4D pozwala lekarzowi skutecznie leczyć, a w niektórych sytuacjach może wręcz uchronić pacjentkę przed uciążliwymi badaniami i niepotrzebnym leczeniem.

Zalety badania USG 3D/4D:

  • Z niezwykłą precyzją wyklucza nieprawidłowości w obrębie narządów miednicy mniejszej.
  • Pozwala wykluczyć zmiany w obrębie macicy, w szczególności: wady wrodzone, mięśniaki i polipy endometrialne.
  • Pozwala na trójwymiarowe obrazowanie dziecka w łonie matki.

Kiedy nalezy wykonać badanie USG?

  • USG ginekologiczne ze szczegółową oceną narządu rodnego najlepiej wykonać zaraz po miesiączce, w fazie folikularnej cyklu.
  • W ciąży najlepszym okresem jest okolica 20 tygodnia jej trwania.

Dlaczego warto wykonać USG 3D/4D w Gamecie?

  • USG 3D jest dostępne tylko w nielicznych placówkach medycznych w Polsce, w tym w naszych ośrodkach.
  • Posiadamy nowoczesny system ultrasonograficzny – GE Voluson ® Expert.
  • W naszych klinikach badania wykonują najlepsi specjaliści nawet z ponad 26 letnim z doświadczeniem w ultrasonografii. Dodatkowo mają doświadczenie USG 3D/4D.
  • USG 3D/4D wykonuje się w naszych placówkach rutynowo w diagnostyczne niepłodności, dzięki czemu jesteśmy w stanie zapewnić najlepsze wykorzystanie możliwości tej techniki.
  • Podczas badania zapewniamy pacjentkom troskliwą opiekę oraz konsultację na bieżąco.

GE Voluson® Expert jako pierwszy na świecie system pozwala na nieograniczone uzyskiwanie trójwymiarowego w czasie rzeczywistym.
Za pomocą specjalnej sondy wolumetrycznej lekarz może oglądać badane struktury w dowolnej płaszczyźnie z niezwykłą precyzją. Możliwość uzyskania obrazu trójwymiarowego o wysokiej rozdzielczości wraz z doświadczeniem specjalisty przeprowadzającego badanie gwarantuje skuteczność diagnozy.

Jeżeli mam bardzo niskie AMH to czy za kilka, kilkanaście miesięcy będę miała menopauzę?

Nie mamy obecenie żadnych danych opartych o wiarygodne badania naukowe że jest to prawda. Musimy pamiętac o kilku ważnych informacjach na temat AMH:

  • Kobiety ze skrajnie niskim AMH mogą miesiączkować regularnie (a więc nie mają menopauzy).
  • Pojedynczy wynik AMH nawet jeżeli jest poniżej normy daje nam dość dokładną informację o rezerwie jajnkowej ale tylko i wyłącznie w tym momencie. Nie wiemy czy AMH nie było niskie już wcześniej. Nie wiemy jaka będzie dynamika zmiany rezerwy jajnikowej w najbliższych latach. Możliwe jest, że AMH było niskie już dawno i kobieta przez całe swoje życie aż do menopauzy około 50 r. ż. będzie miała niskie AMH i również dzieci :).
  • Kandydatki na dawczynie komórek jajowych w naszym ośrodku mają rutynowo wykonywane AMH. Zdarza się, że pomimo prawidłowej liczby pęcherzyków antralnych mają AMH poniżej normy (są to młode, niepalące kobiety które niedawno rodziły dzieci).

Co wpływa na obniżenie rezerwy jajnikowej i czy można ją poprawić?

  • Najważniejszym czynnikiem jest wiek. Rezerwa jajnikowa zaczyna obniżać się od około 20 roku życia. U większości kobiet przez kolejne 10 lat proces ten jest dość powolny. Później dynamika zmian znacznie przyspiesza by osiągnąć najwyższe spadki po 35 roku życia. Należy pamiętać, że dynamika obniżania rezerwy jajnikowej u niektórych kobiet jest rzeczą bardzo indywidualną. I nie zależy od zewnętrznych objawów starzenia organizmu.
  • Palenie papierosów jest najbardziej znanym czynnikiem obniżającym rezerwę jajnikową, na który kobieta ma wpływ.
  • Torbiele jajników i ich operacje. Z punktu widzenia zachowania prawidłowej rezerwy jajnikowej bardzo istotne jest zarówno odpowiednia kwalifikacja do operacji jak i sama technika zabiegu.
    • Duża cześć torbieli jajników to tak zwane torbiele czynnościowe, które powinny być obserwowane lub leczone zachowawczo (wchłaniają się same lub po zastosowaniu antykoncepcji).
    • Inne torbiele, które wymagają leczenia operacyjnego powinny być usuwane po ustaleniu wszystkich za i przeciw. Zarówno sama torbiel jak i zabieg operacyjny uszkadza rezerwę jajnikową.
    • Operacja powinna być przeprowadzona przez ginekologa, który zdaje sobie sprawę z zagrożeń jakie niesie za sobą obniżenie rezerwy jajnikowej i powstawanie zrostów pooperacyjnych. Należy unikać koagulacji krwawiących naczyń w jajniku. W związku z tym konieczna jest umiejętność szycia w laparoskopii oraz posiadanie odpowiedniego sprzętu.
  • Operacje usunięcia jajowodów podczas, których bardzo często dochodzi do częściowego uszkodzenia unaczynienia jajnika i w efekcie do obniżenia rezerwy jajnikowej.
  • Poprawienie rezerwy jajnikowej jest raczej niemożliwe. W bardzo rzadkich sytuacjach dochodzi do poprawy wybranych parametrów, które określają rezerwę. Niestety obecenie istotne poprawienie za pomocą działań medycznych rezerwy wydaje się być niemożliwe. To trochę tak jak chcielibyśmy cofnąć czas.

Na czym polega niedrożność jajowodów i jak wpływa na możliwość zajścia w ciążę?

Jajowody są pewnego rodzaju narządem, który ma za zadanie przechwycić komórkę jajową, umożliwić jej zapłodnienie, a następnie odżywiać i przetransportować zarodek do macicy. W miejscu, gdzie jajowód przechodzi przez ścianę macicy ma zaledwie pół milimetra średnicy. Niedrożność jajowodów występuje wtedy, gdy na skutek różnych zmian chorobowych dochodzi do zamknięcia światła jajowodu. Wówczas komórka jajowa nie może spotkać się z plemnikiem oraz zarodek nie może być przetransportowany do macicy. Podobna sytuacja ma miejsce, gdy jajowód jest drożny, ale uszkodzony tzn. nie może zapewnić odpowiedniego środowiska dla komórki jajowej i zarodka.

Niedrożność jajowodów jest najczęściej wynikiem:

  • zapalenia narządów miednicy mniejszej,
  • zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową (najczęściej chlamydia),
  • infekcji dróg moczowych,
  • endometriozy,
  • przebytych wcześniej ciąż pozamacicznych lub poronień,
  • przebytych operacji chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej.

Badanie drożności jajowodów

Przez wiele lat główną metoda diagnostyczną w ocenie drożności jajowodów była histerosalpingografia (HSG). Polega ona na uwidocznieniu kanału szyjki, jamy macicy i jajowodów po wprowadzeniu środka cieniującego (kontrastu) z jednoczesnym wykonaniem celowanych zdjęć radiologicznych. Zdjęcia te pozwalają uwidocznić jaką drogę przebywa wprowadzony płyn. Jeśli kontrast nie wypływa, nasuwa to bardzo duże podejrzenie niedrożności jajowodów. Wówczas powinna być wykonana laparoskopia która potwierdza lub wyklucza nieprawidłowość.

Od kilku lat HSG jest uważane za metodę historyczną. Obecnie dzięki wysokiej jakości aparatom ultrasonograficznym oceny przepływającego kontrastu nie przeprowadza się już za pomocą promieni rentgena. W wiodących ośrodkach standardem jest kontrola drożności jajowodów i prawidłowości macicy za pomocą ultrasonografii. Dzięki temu organizm nie jest naświetlany szkodliwym promieniowaniem (chodzi zwłaszcza o jajniki).

Jak leczyć niedrożność jajowodów?

W sytuacji, gdy tylko jeden jajowód okazuje się być niedrożny i nie występują inne przyczyny zaburzające płodność, istnieje możliwość naturalnego zajścia w ciążę. Lekarz może jedynie wspomóc farmakologicznie owulację po stronie zdrowego jajowodu.

Przy zablokowaniu obu jajowodów konieczne jest przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego mającego na celu udrożnienie jajowodów. Takim zabiegiem jest laparoskopia. Jeżeli udrożnienie, a tak naprawdę przywrócenie prawidłowej funkcji jajowodów jest niemożliwe to jedyną szansą na ciążę jest ominięcie jajowodów, czyli zapłodnienie pozaustrojowe (In vitro). Natomiast, jeżeli jajowody są niedrożne, poszerzone, wypełnione płynem wówczas koniecznie muszą być usunięte.

Laparoskopia

Laparoskopia to technika polegająca na oglądaniu i operowaniu narządów za pomocą cienkiego endoskopu zaopatrzonego w system transmisji obrazu i manipulatorów wprowadzonych do jamy brzusznej. Obecnie jest to podstawowa technika diagnostyczno-terapeutyczna w ginekologii. Więcej o laparoskopii można znaleźć tutaj.

Jak przebiega leczenie PCOS?

Czym jest zespół policystycznych jajników?

Policystyczny jajnikZespół policystycznych jajników to zaburzenie o podłożu hormonalnym. Szacuje się, że dotyka ok. 5-10% kobiet w wieku rozrodczym i jednocześnie jest jedną z najczęstszych przyczyn uniemożliwiających zajście w ciążę.
W naturalnym, prawidłowym cyklu miesiączkowym jajniki kobiety co miesiąc produkują kilka pęcherzyków (tzw. pęcherzyki Graafa), w których znajduje się i dojrzewa komórka jajowa.
Zespół policystycznych jajników (PCOS) atakuje bezpośrednio i niszczy tkanki jajników, w wyniku czego produkują one małe i niedojrzałe pęcherzyki, hamując jednocześnie produkcję komórek jajowych. Brak komórek jajowych oznacza brak owulacji, a brak owulacji uniemożliwia zajście w ciążę.
Kiedy w dłuższym okresie czasu w organizmie kobiety nie dochodzi do owulacji wzrasta produkcja męskich hormonów płciowych oraz występują zaburzenia miesiączkowania.

Skąd się bierze PCOS?

Przyczyny zespołu policystycznych jajników (zwanego również: zespołem wielotorbielowatych jajników, drobnotorbielowatych jajników lub zespołem Steina-Leventhala) nie zostały jeszcze do końca rozpoznane. Badania naukowe jednak dowodzą, że mogą one w znacznej ilości przypadków mieć podłoże genetyczne.

Czym się objawia PCOS?

W niemalże 100% przypadków kobiet cierpiących na PCOS wykazano zaburzenia miesiączkowe objawiające się brakiem miesiączki. Zaburzenia te spowodowane są znacznym rozstrojem poziomu hormonów:

  • niski poziom FSH (hormon ten pobudza pęcherzyki Graafa do wzrostu, a także odpowiada za produkcję estrogenów),
  • wysokie stężenie LH (hormon ten odpowiada m.in. za owulację i luteinizację ciałka żółtego).

Możliwe objawy PCOS:

  • przetłuszczająca się cera lub trądzik,
  • występowania ciemnych plam – najczęściej w okolicy karku, pach i łokci,
  • nadmierne owłosienie w miejscach takich, jak np. górna warga, broda, bokobrody, podbródek i szyja, brodawki sutkowe, mostek, górna część ramienia, paliczki środkowe rąk, okolica krzyżowo-lędźwiowa, krocze,
  • przybieranie na wadze z niewyjaśnionych przyczyn,
  • łysienie typu męskiego, łupież,
  • obniżony tembr głosu,
  • zmiana sylwetki ciała,
  • przerost łechtaczki i warg sromowych,
  • otyłość typu brzusznego,
  • hipercholesterolemia i nadciśnienie tętnicze,
  • cienkie włosy,
  • bóle miednicy,
  • złe samopoczucie,
  • problemy ze snem.

wykrzyknik_03Występowanie tych objawów nie musi jednak oznaczać tylko i wyłącznie występowanie PCOS. Wiele z tych objawów może być skutkiem innych zupełnie chorób. Dlatego też należy zadbać o szczegółową diagnostykę i opinię specjalisty.

PCOS, a niepłodność

Dla kobiet starających się o dziecko diagnoza w postaci PCOS wiąże się z ogromnym stresem i strachem. Jest to schorzenie stosunkowo ciężkie do leczenia, zwłaszcza dla kobiet pragnących mieć potomstwo.

Jeśli PCOS powoduje jedynie lekkie zaburzenia hormonalne, tzn. owulacja występuje rzadziej niż co miesiąc ale występuje, najczęściej udaje się zajść w ciążę bez konieczności skomplikowanego leczenia – wymaga to jedynie większej cierpliwości. Jeśli jednak pacjentka ma ciężki stopień PCOS leczenie jest dużo bardziej skomplikowane i niestety w bardzo wielu przypadkach jedyną nadzieją na zajście w ciążę jest skorzystanie z metod zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro).

Należy pamiętać, że każdy przypadek jest indywidualny i tylko po odpowiedniej diagnozie sytuacji -zarówno zdrowia kobiety jak i jej partnera – można dokładnie ocenić szanse na ciążę.

Leczenie PCOS

Leczenie zespołu jest uzależnione w dużym stopniu od wieku i planów rozrodczych pacjentki. W przypadku kobiet starających się o dziecko leczenie schorzenia zależy od stopnia PCOS. Metod jest wiele: od małoinwazyjnych leków po bardziej skomplikowane procedury medyczne. W przypadku lekkiego zaburzenia bardzo często po niedługim okresie leczenia farmakologicznego zdolność kobiety do zapłodnienia wraca do normy umożliwiającej poczęcie. W wielu przypadkach lekarze kierują swoje pacjentki na zabieg laparoskopii. Laparoskopia jest drugim etapem leczenia, kiedy organizm kobiety nie reaguje na podawane leki lub kiedy istnieją inne medyczne wskazania do jej wykonania. Ma ona dwojakie znaczenie – po pierwsze pozwala zidentyfikować i ocenić stan narządów rodnych kobiety, po drugie może być działaniem leczniczym. Ta nowoczesna metoda pozwala usunąć zmiany zachodzące w jajniku, będące bezpośrednią przyczyną niepłodności. Bardzo często kobiety mające problem z owulacją po takim zabiegu wracają do prawidłowych zdolności rozrodczych i udaje im się zajść w ciążę.

Leczenie operacyjne PCOS

Skutecznym sposobem wywołania jajeczkowania przy zdiagnozowaniu PCOS (Policystic Ovary Syndrome – zespół policystycznych jajników) może być również metoda chirurgiczna. Jajniki w zespole PCOS są znacznie powiększone i mają zbyt dużo pęcherzyków antralnych. Ta metoda leczenia polega na przywróceniu prawidłowych stężeń hormonów (głównie obniżenie hormonu luteinizującego – LH) poprzez zmniejszenie rezerwy jajnikowej. Osiągamy to przez kontrolowane zniszczenie niewielkiej części jajnika.

Więcej szczegółowych informacji na temat leczenia operacyjnego PCOS znajduje się na stronie Szpitala Gameta.

Co to jest endometrium?

Jest to błona śluzowa, którą wysłana jest jama macicy. Składa się z warstwy nabłonka walcowatego i tzw. podścieliska oraz gruczołów produkujących śluz. Rola endometrium jest powiązana ze stanem hormonalnym kobiety. Przed owulacją narastające stężenie estrogenów powoduje, że grubieje ono kilkakrotnie. Po owulacji przechodzi w fazę dojrzewania m.in. gromadząc substancje odżywcze niezbędne dla zapłodnionej komórki jajowej. Gdy nie dojdzie do zapłodnienia na skutek spadku progesteronu i estrogenów cześć endometrium ulega złuszczeniu co objawia się miesiączką. Występowanie endometrium poza jamą macicy nazywane jest endometriozą.

Kiedy powinniśmy zdecydować się na wizytę u specjalisty?

Z klinicznego punktu widzenia o niepłodności możemy mówić, jeśli para (kobieta i mężczyzna) po roku regularnego współżycia bez stosowania antykoncepcji nie zachodzi w ciążę.

Na pewno o przyspieszeniu podjęcia decyzji o leczeniu powinny zadecydować takie czynniki jak: zdiagnozowane już problemy zdrowotne u jednego lub obojga partnerów, przebyte choroby, które mogą powodować niepłodność i wiek kobiety powyżej 35 lat. Wówczas diagnostykę rozpoczynamy nawet po 6 miesiącach bezowocnych starań.

Strona korzysta z plików Cookies w celu realizacji usług, zgodnie z Polityką Cookies.