Często pacjentki zadają pytanie, jaki poziom gonadotropiny kosmówkowej jest wystarczający, aby uznać transfer zarodka za udany i stwierdzić ciążę. Na te oraz inne pytania odpowiadamy w poniższym artykule. Warto jednak podkreślić już na wstępie, że nie istnieje jedna „idealna” wartość beta hCG – znaczenie ma zarówno moment wykonania badania, jak i dynamika przyrostu hormonu w kolejnych dniach.
Czym jest gonadotropina kosmówkowa (hCG)?
Gonadotropina kosmówkowa (inaczej hCG) to hormon wytwarzany przez zarodek po zagnieżdżeniu się w jamie macicy oraz – na dalszym etapie – przez łożysko. Pobudza jajniki do wytwarzania progesteronu, hormonu istotnego dla utrzymania ciąży. Produkcja hCG jest wysoka w pierwszych tygodniach po zapłodnieniu, dlatego badanie stężenia tego hormonu we krwi lub moczu jest pomocne w potwierdzeniu ciąży. Dotyczy to także zapłodnienia metodą in vitro – odpowiednio wysoki poziom hCG wskazuje, że transfer się udał i nastąpiła implementacji zarodka.
W pierwszych tygodniach ciąży stężenie beta hCG podwaja się średnio co 48-72 godziny, co stanowi jeden z najważniejszych parametrów oceny prawidłowego rozwoju bardzo wczesnej ciąży.
Dlaczego badamy beta hCG po transferze zarodka?
Podczas leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego (IVF) za dzień zapłodnienia przyjmujemy dzień wprowadzenia plemnika do cytoplazmy komórki jajowej (ICSI) w laboratorium in vitro. Od tego momentu embriolodzy obserwują rozwój zarodka, który przenoszony jest do jamy macicy najczęściej w 2, 3 lub 5 dobie po zapłodnieniu. Transfer zarodka (ET) może być przeprowadzony w tym samym cyklu co punkcja jajników (embryo transfer – ET), lub też transfer może zostać odroczony do kolejnego cyklu, a zarodek jest zamrażany (frozen embryo transfer – FET).
Jeśli po podaniu zarodka do jamy macicy dochodzi do implantacji, to zarodek zaczyna wydzielać hormon nazywany gonadotropiną kosmówkową (hCG), której podjednostkę B tzw. BhCG możemy monitorować w surowicy krwi. Z reguły zaleca się, aby poziom BhCG w surowicy krwi oznaczony był po 10-11 dniach po podaniu zarodka.
Przeczytaj więcej: In vitro – co dzieje się z zarodkiem po transferze do jamy macicy?
Stężenie BhCG po transferze zarodka zaleca się badać z surowicy krwi
Stężenie beta hCG po zapłodnieniu in vitro, podobnie jak po zapłodnieniu metodą naturalną, można zbadać zarówno w surowicy krwi, jak i w moczu. Warto zaznaczyć jednak, że oznaczanie gonadotropiny kosmówkowej w jedenastej dobie jest badaniem diagnostycznym, jeżeli wykonujemy je z surowicy krwi. Testy paskowe z moczu mogą niekiedy jeszcze wyjść ujemne na tym etapie ciąży. Zdarza się, że poziom BhCG nie osiąga progu czułości testu, w zwłaszcza w sytuacji kiedy podany był zarodek 2-dniowy. Z tego powodu testy wykrywające BhCG w moczu nie są zalecane. Badanie z krwi jest znacznie bardziej czułe i pozwala wykryć nawet bardzo niskie stężenia hormonu, co ma szczególne znaczenie w pierwszych dniach po transferze.
Kiedy badać stężenie beta hcg po zapłodnieniu in vitro?
Wraz z rozwojem zagnieżdżonego zarodka wzrasta poziom gonadotropiny kosmówkowej. Stężenie BhCG jest istotnie wyższe po transferze zarodka w stadium blastocysty (5 lub 6 doba po zapłodnieniu), niż po transferze zarodka z drugiej lub trzeciej doby, co naturalnie wynika z bardziej zaawansowanego rozwoju ciąży w chwili pomiaru gonadotropiny kosmówkowej.
Podany zarodek w stadium blastocysty wyprodukuje bHCG około 7-8 dni po transferze. 2-3 dniowy zarodek natomiast w 9-11 dniu. Proces ten zaczyna się po zagnieżdżeniu (implantacji) zarodka w macicy.
U kobiet, którym podano zarodek w stadium blastocysty, hCG można już wykryć nawet 7 dobie po transferze, choć nie zaleca się wykonywania próby ciążowej na tak wczesnym etapie. Badanie może nie wykryć ciąży (wynik fałszywie ujemny). Ponadto w sytuacji kiedy lekarz zlecił podanie preparatu Ovitrelle, próba ciążowa może być dodatnia w sytuacji jej braku (wynik fałszywie dodatni). hCG podane w formie zastrzyku może utrzymywać się w organizmie nawet do 10-14 dni, dlatego w takich przypadkach istotne znaczenie ma obserwacja przyrostu hormonu w kolejnych oznaczeniach.
Jak odczytywać wynik badania beta hCG po transferze zarodka?
Wartości BhCG powyżej 35 IU/l w 10 dobie po transferze zarodka 2-3 dniowego to wynik o dobrym rokowaniu na dalszy rozwój ciąży. W sytuacjach wątpliwych lekarz może zlecić powtórzenie badania krwi, gdyż równie ważne są odpowiednie przyrosty BhCG oceniane najczęściej w odstępie 48h. Wzrost o 60 jednostek bądź więcej zwiększa szansę na pomyślny rozwój ciąży Zakres stężeń oznaczonych w 10-11 dniu po wykonaniu transferu blastocysty jest szeroki i waha się pomiędzy 55 IU/L – 222 IU/L. W przypadku występowania ciąży bliźniaczej poziomy hCG są wyższe niż w sytuacji ciąży pojedynczej.
W praktyce klinicznej przyjmuje się, że prawidłowo rozwijająca się ciąża powinna wykazywać przyrost beta hCG o co najmniej 53-66% w ciągu 48 godzin. Należy jednak pamiętać, że każda ciąża rozwija się indywidualnie, a pojedynczy wynik nie pozwala na jednoznaczną ocenę rokowania.
Uwaga : Zakresy wartości mogę tez różnic się zależności od laboratorium w którym wykonano test
βhCG po transferze zarodka – konieczna konsultacja lekarska
Każda pacjentka powinna odbyć konsultację ze swoim lekarzem prowadzącym. W przypadku pozytywnego wyniku testu wykonuje się badanie USG w terminie od 7 do 14 dni od jego uzyskania. Pewnym potwierdzeniem ciąży jest uwidocznienie zarodka w jamie macicy wraz z czynnością serca płodu — najczęściej jest to możliwe, gdy upłynie minimum 6 tygodni od pierwszego dnia ostatniej miesiączki (odpowiednio obliczony dzień hipotetycznej miesiączki). Dodatni wynik beta hCG nie jest jeszcze jednoznacznym potwierdzeniem prawidłowej ciąży wewnątrzmacicznej – dlatego tak ważna jest kontrola ultrasonograficzna.
Jeżeli wynik będzie negatywny (według norm większości laboratoriów wynik testu ciążowego jest negatywny, gdy stężenie βhCG wynosi <5 mIU/ml), lekarz. omówi z pacjentką dalsze możliwości leczenia.
Nieprawidłowy przyrost Beta hCG – o czym może świadczyć?
Jak powiedzieliśmy, wszelkie nieprawidłowości w przyroście beta hCG mogą wskazywać na nieprawidłowy rozwój ciąży. Zbyt wolny przyrost tego wskaźnika może świadczyć o wadach płodu lub też rozwoju ciąży pozamacicznej. Objawami wymagającymi pilnej konsultacji lekarskiej są silny, jednostronny ból podbrzusza, zawroty głowy, omdlenie lub nasilone krwawienie – mogą one wskazywać na ciążę pozamaciczną.
Poziom Beta hCG po transferze zarodka przebiegu in vitro jest wskaźnikiem powodzenia całej procedury. Szybkie obniżenie się poziomu Beta hCG może wskazywać na poronienie.
Przeczytaj więcej: Na czym polega ciąża biochemiczna?
Blastocsta produkuje bHCG około 5-8 dni po transferze. 2-3 dniowy zarodek natomiast w 7-10. Proces ten zaczyna się po zagnieżdżeniu zarodka w macicy. Moment rozpoczęcia produkcji hormonu zależy od czasu implantacji, który może różnić się indywidualnie u poszczególnych pacjentek.
Wysokie beta hCG niezależnie od ciąży – o czym może świadczyć?
Beta hCG bada się zwykle w celu wykrycia ciąży lub też monitorowania jej rozwoju. Gdy w organizmie kobiety rozwija się zarodek (następnie płód) poziom beta hCG systematycznie rośnie, po zakończeniu ciąży natomiast szybko spada.
Utrzymujący się wysoki poziom beta hCG przy braku ciąży może wskazywać na chorobie narządów rodnych – między innymi na nowotwór jajnika, hipogandyzm (dysfunkcję jajników) Może być to również przesłanka do sprawdzenia GTD, ciążowej choroby trofoblastycznej. Może być to również wskaźnik przebytego wcześniej poronienia.
Należy jednak podkreślić, że sytuacje takie są rzadkie, a interpretacja podwyższonego poziomu beta hCG zawsze wymaga oceny w kontekście całego obrazu klinicznego oraz konsultacji z lekarzem prowadzącym,
Czy pojedynczy wynik beta hCG przesądza o powodzeniu procedury?
Wynik beta hCG – zarówno niski, jak i wysoki – nie pozwala jednoznacznie przewidzieć dalszego przebiegu ciąży. Zdarza się, że pierwsza wartość jest stosunkowo niska, ale prawidłowy, dynamiczny przyrost w kolejnych dniach świadczy o prawidłowym rozwoju ciąży. Z kolei bardzo wysoka wartość początkowa nie daje gwarancji powodzenia, jeśli kolejne oznaczenia nie wykazują odpowiedniej dynamiki wzrostu. Dlatego interpretacja wyniku powinna uwzględniać moment badania, typ transferowanego zarodka oraz ocenę przyrostu hormonu w odstępie 48-72 godzin.